Müşteri mesajlarını yanıtlayan, randevu alan, sosyal medya içeriği hazırlayan yapay zekâ asistanları artık KOBİ bütçesine girdi. Seçenek bollaştıkça asıl soru değişti: hangisi işe yarar, hangisi sadece iyi bir demo? Aşağıdaki 7 soru, bizim de kendi ürünlerimizi tasarlarken önümüze koyduğumuz ölçütlerdir — hangi sağlayıcıyla görüşürseniz görüşün sorabilirsiniz.
1. Son söz kimde: yapay zekâda mı, sizde mi?
Asistanın ürettiği her şey — bir müşteri yanıtı, bir sosyal medya gönderisi, bir randevu değişikliği — sizin onayınızdan geçiyor mu, yoksa doğrudan yayına mı gidiyor? İkisi de meşru tasarımdır; önemli olan bunun sizin seçiminiz olması. Markanız adına konuşan bir sistemde "onaysız hiçbir şey çıkmaz" seçeneğinin var olup olmadığını sorun. Yoksa, yapay zekânın kötü bir gününde ilk öğrenen müşteriniz olur.
2. Verileriniz kimde ve nerede?
Müşteri listeniz, konuşma geçmişiniz ve işletme bilgileriniz sistemin neresinde saklanıyor? Sağlayıcı bu veriyi kendi modellerini eğitmek için kullanıyor mu? Sözleşme biterse veriniz size hangi biçimde teslim ediliyor? Net yanıt alamadığınız her soru, ileride pazarlık gücünüzün kaybolduğu bir noktadır.
3. KVKK tarafı kimin sorumluluğunda?
Müşterilerinizle mesajlaşan her sistem kişisel veri işler. Sorulacaklar: veriler yurt içinde mi tutuluyor, aydınlatma metni ve açık rıza akışları kimin sorumluluğunda, veri işleme sözleşmesi (sağlayıcı-işletme arasında) imzalanıyor mu? "Biz sadece aracıyız" yanıtı sizi sorumluluktan kurtarmaz — yükümlülük veri sorumlusu olarak işletmenizde kalır.
4. Platform kurallarına uyuyor mu?
WhatsApp veya Instagram üzerinde çalışan bir asistan alıyorsanız, altyapının resmî API'ler üzerine kurulu olduğunu teyit edin. Gayriresmî yollarla (QR oturum kopyalama, tarayıcı otomasyonu, başka hesaplara toplu etkileşim) çalışan sistemler hesabınızı engelletebilir. Sağlayıcıya doğrudan sorun: "Bu sistem Meta'nın hangi resmî API'sini kullanıyor?" Cevap netse gerisi kolaydır.
5. Türkçeyi gerçekten anlıyor mu?
Demoda İngilizce parlayan bir sistem, Türkçe kısaltmalar, yazım hataları ve yerel ifadelerle sınanınca bambaşka davranabilir. Kendi müşterilerinizden gelmiş gerçek üç-beş mesajı (ör. "yarin 3 gibi musait misiniz abi") demoda deneyin. Asistanın anlamadığında ne yaptığına da bakın — uydurmak yerine "ekibe aktarayım" diyebilen sistem, yanlış cevap veren sistemden her zaman iyidir.
6. Vaat edilen her özellik panelde var mı?
Satış sunumundaki özellik listesi ile panelde bugün çalışan özellikler aynı mı? En sağlam yöntem: canlı demo isteyin ve listedeki her maddeyi panelde gösterin deyin. "Yakında geliyor" cevabı alan maddeleri sözleşmeye yazdırın ya da yok sayın. Bugün panelde göremediğiniz özellik, satın alma kararınızın gerekçesi olmamalıdır.
7. Çıkış maliyeti ne?
Girerken herkes naziktir; ayrılırken sistem belli olur. Uzun dönem taahhüt var mı, varsa erken çıkış bedeli ne? Kurulumda oluşturulan içerik ve yapılandırmalar (bot senaryoları, şablonlar, müşteri kayıtları) size mi ait? Aylık kota ve fiyat tablosu yazılı ve şeffaf mı, yoksa "kullanıma göre değişir" mi? Bu soruların yanıtı, sağlayıcının kendine güvenini de gösterir.
Kısa özet
Yedi sorunun ortak paydası tek cümle: kontrol sizde kalmalı. Onay akışı, veri sahipliği, resmî altyapı, şeffaf kota ve makul çıkış koşulları — bunlar pazarlık edilecek ayrıntılar değil, seçim ölçütleridir. Bu ölçütleri sağlayan birden fazla iyi sağlayıcı bulabilirsiniz; sağlamayanlarla ise fiyat ne olursa olsun pahalı bir ilişkiye girersiniz.